Brievenbuskuip verbindt deurkas en drempel

Nieuwsbericht
11-06-2019
Brievenbuskuip nieuwe zeesluis

De naam zegt het al: de brievenbuskuip is smal en diep. OpenIJ huurde dan ook een speciale kraan om hem te graven. De kuip is nodig om de deurkas en de drempel van het buitenhoofd met elkaar te verbinden. Werkvoorbereider Rick Kleiterp legt uit wat daar allemaal bij komt kijken. 

De enorme sluisdeuren van de nieuwe zeesluis glijden straks op wielen vanuit de deurkas over een drempel. Voor die twee onderdelen – deurkas en drempel – gebruiken de bouwers van OpenIJ een verschillende werkwijze. De deurkas bouwen ze bovengronds – op maaiveldniveau. Deze laten ze op zijn plaats zakken door de grond eronder weg te graven – de caissonmethode.  De drempel maken ze meteen op het niveau waar hij uiteindelijk moet liggen – in een diepe, uitgegraven bouwkuip. Om die twee methodes te verbinden, is een overgangsstuk nodig, vertelt werkvoorbereider Rick Kleiterp. ‘We maken er een “kuipje” tussen van 32 meter lang, 3,5 meter breed en 24 meter diep. Omdat hij zo smal en diep is, noemen we dit de brievenbuskuip.’

Trillingsarme methode

‘Het merendeel van het werk hebben we al uitgevoerd tijdens het aanleggen van de bouwkuipen voor de drempel en deurkas eind 2016’, vervolgt Kleiterp. ‘Om schade aan de bestaande sluis te voorkomen, moesten we met een trillingsarme methode werken. Daarom hebben we de damwanden afgehangen in een steunvloeistof: cement-bentoniet (cb). Eerst graven we een sleuf en vullen die met vloeibaar cb. Vervolgens hangen we er een damwandprofiel in en hardt het cb uit. Na het aanbrengen van de wanden moesten we tot eind 2018 wachten voor de deurkas op diepte lag. Toen was het tijd om de verbinding te maken en de brievenbuskuip uit te graven.’

Soepel ontgraven met telescoopkraan

‘Als je grond tussen wanden weg graaft, probeert de grond aan de buitenkant de wanden naar binnen te drukken’, legt Kleiterp uit. ‘Daarom hebben we eerst een stempelraam – een horizontaal stalen frame - aangebracht, zoals je bij het bouwen van een dak tijdelijk een stutpaal neerzet. Vervolgens vulden we de kuip met water en moesten we graven tot 23,5 meter onder NAP. Met een kraan vlak voor de kuip en een stempelraam onder water. Om dat beheerst te doen en toch tempo te maken, kun je het best een kraan met hydraulische graafarm gebruiken. Maar om in de smalle kuip tussen het stempelraam door te graven, is een draadkraan met een grijper juist handiger: die kan recht naar beneden. Daarom hebben we een speciale telescoopkraan ingehuurd. Die combineert het beste van twee werelden: een kraan met een hydraulische telescooparm die recht naar beneden kan. Dat bleek een goede zet: het ontgraven ging heel soepel.’

Risico’s wegnemen

‘In het vervolgproces moeten er duikers naar beneden voor laswerkzaamheden’, vertelt Kleiterp. ‘Maar in het voortraject realiseerden we ons dat de eerdergenoemde steunvloeistof als een cementkoek aan de damwand gaat hangen en elk moment los kan komen – met risico’s voor de duikers. Daarom hebben we besloten om de wanden eerst helemaal schoon te spuiten met hogedruk waterstralen. Een deel van bovenaf, een deel met spuitlansen via in de cementkoek geboorde gaten en het restant met duikers. Dat schoonmaakwerk was voorzien, maar bleek een tijdrovende klus te zijn. Maar veiligheid staat voorop. Daar willen we niet op beknibbelen.’

Verbinding maken

‘Nu de wanden schoon zijn, kunnen we met onderwaterbeton een 1,8 meter dikke vloer storten. Dit doen we zodat we uiteindelijk de kuip droog kunnen zetten om de doorsteek tussen drempel en deurkas te maken. Maar voor het zover is, moeten dus eerst de duikers nog aan het lassen. Vervolgens vullen we de kuip aan met zand, zodat we op maaiveldhoogte kunnen werken. Dan pompen we de kuip leeg en graven we het zand stukje bij beetje weg, waarbij we op twee niveaus nog een stempelraam monteren. Volgens de planning staat de brievenbuskuip deze zomer definitief droog. Vervolgens beginnen de werkzaamheden om de drempel te verbinden met de deurkas. Deze verbinding is in het najaar klaar. Op dat moment heb je een vrij zicht van 150 meter van het meest noordelijke punt van de drempel tot het meest zuidelijke punt van de deurkas.’